بزرگترین و پرهزینه ترین سدبرروی رودخانه کارون(سد گُتوند)،نمایی ازتجاوز آشکاربه تخریب محیط زیست ! امیرجواهری لنگرودی

سد11وبلاگ کارگری راه کارگر: بحران آب وکم‌آبی و استفاده از آب مشکلی جدی در ایران است، تا جایی که برخی مسئولان حتی به فکر شیرین کردن آب دریا نیز افتاده‌اند.

در چنین شرایطی سرنوشت بزرگ‌ترین رودخانه ایران یعنی کارون بیش از گذشته مهم شده است.
رودخانه‌ای که در طول سالیان گذشته آب شیرین با (EC شوری) حداکثر 400 تا 500 میلی‌موس در آن جریان داشت اما با آبگیری سد گتوند هم اینک 17میلیون تن نمک از این سد خارج شده و وارد کارون می شود.
این میزان نمک افزون بر هفت میلیون تن نمکی است که در مخزن سد وجود دارد.
سه سال از آبگیری سد گتوند علیا در خوزستان می‌گذرد، مطالعات تازه انجام شده یکی از استادان دانشگاه شهید چمران اهواز، نشان می‌دهد تجمع نمک در مخزن سد گتوند هم اینک به بیش از هفت میلیون تن رسیده است.


از همان ابتدای ساخت سد گتوند بسیاری از اساتید حوزه آب و زمین‌شناسی به‌ویژه اساتید دانشگاه اهواز خواستار توقف روند اجرا و ساخت این سد شدند. آن‌ها علت مخالفت خود را وجود تپه نمکی به نام گچساران اعلام کردند که در امتداد مخزن این سد وجود داشت. اصرار بر ساختن سد گتوند که به عنوان “پرهزینه‌ترین” سد ایران شناخته شده است.

هنگامی قابل فهم می‌شود که بدانیم چه نهادهایی در ساختن آن دخالت داشتند. کارفرمای این سد: شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران. مشاور: شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس (وابسته به آستان قدس رضوی) و پیمانکار: گروه سپاه (وابسته به قرارگاه خاتم الانبیاء سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) بوده اند. سپاه و قرارگاه خاتم الانبیاء در دوره بعد از رفسنجانی بیشترین نقش را درسازندگی ها و بالا کشیدن پروژه ها داشته واین موقعیت در دروه احمدی نژاد بدل به وسیعتری موقعیت طلبی های آنها شده است. می توان گفت : درنتیجه خطاهای وزارت نیرو، شرکت‌های آب و نیرو، مشانیر، مهاب قدس و سازندگان سد و کوتاهی سازمان حفاظت محیط زیست چنین تخریبی برای محیط زیست آن سامان ، کوچاندن روستائیان آن منطقه و نابودی به یک باره کشاورزی کل منطقه فراهم آمده است .
در ابتداء یکی از اهداف تعریف شده برای سد گتوند “تولید انرژی برق آبی به میزان ۴ هزار و ۵۰۰ گیگا وات در سال (ظرفیت نیروگاه دو هزار مگاوات) است. افزایش میزان خوردگی در توربین‌ها مهم‌ترین آسیبی است که ورود آب‌شور به آن ایجاد می‌کند و دیری نخواهد گذشت که کار توربین‌ها تعطیل می‌شود.
مسئوولان متولی ساخت سد گتوند، تمامی ادعاهای مطرح شده را رد کردند و اعلام شد که سازند نمکی گچساران در محدوده این سد وجود ندارد. آن‌ها پس از رسانه‌ای شدن مشکل نمک در محدوده سد، هنگامی به وجود نمک اعتراف کردند که عملا میلیاردها تومان بودجه صرف شده بود و تخریب یا عدم آبگیری سد با سئوالات بیشتر و “آبروریزی” همراه می‌شد.

got1
مسئولان سد گتوند در صدد برآمدند تا با ساخت دیواری حائل از خاک رس که اصلاحا “پتوی رسی” نامیده می‌شود از برخود آب با نمک‌های سازند گچساران جلوگیری کنند و بار دیگر بدون توجه به صحبت‌های کارشناسان که ساخت این “پتوی رسی” را بی‌فایده می‌دانستند، این پروژه نیز آغاز و با صرف هزینه‌های کلان انجام شد.
کار ساخت سد گتوند و “پتوی رسی” در میان تمامی اعتراضات به اتمام رسید و با حضور محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری وقت این پروژه آبگیری شد. با آبگیری سد، فاجعه زیست‌محیطی وارد فاز جدیدی شد که می‌تواند سرنوشت خوزستان را تغییر دهد.
تنها ۱۰ روز از زمان آبگیری سد نگذشته بود که خبر رسید شکاف‌هایی در “پتوی رسی” ایجاد شده و نمک‌های سازند گچساران وارد دریاچه سد گتوند شده است و این آغازی بر مصائب استان خوزستان و رودخانه کارون بود.
با نشست بیش از ۵ متری “پتوی رسی” ، در صورت وارد شدن تنها بخشی از صدها میلیون‌ تن نمک موجود در معدن به رودخانه کارون، شوری این رودخانه می‌تواند به چند برابر شوری خلیج فارس برسد.
میزان نمک حل شده در عمق پایین دریاچه پشت سد گتوند اکنون بیش از ۱۰برابر شوری آب اقیانوس برآورد می‌شود.(نمک اقیانوس ۲۸ تا ۳۰ گرم در لیتر است، ولی در لایه های تحتانی سد گتوند به‌ ۳۰۰ گرم در هر لیتر می‌رسد)
زمین‌هایی که تحت آبیاری سد گتوند هستند بیش از ۴۲۰ هزار هکتار است که محصولات متنوع از قبیل گندم، ذرت و نیشکر در این زمین‌ها کشت می‌شوند. تداوم شور شدن آب سد گتوند و آبیاری با آب شور تولید و عملکرد کشاورزی منطقه را نابود می‌کند و در کمتر از چند سال زمین‌های زراعی پایین دست سد گتوند شور و غیرقابل کشت می‌شوند.

got3
حالا طرح دیگری برای مقابله با شوری آب پشت سد ارائه شده و قرار است این آب از طریق احداث خط لوله حدود ۲۰۰ کیلومتر به درون خلیج فارس انتقال داده شود. تاکنون ۱۰ کیلومتر لوله خریداری شده و عملیات حفاری و لوله‌گذاری به طول سه کیلومتر اجرایی شده‌ است. اگر سرعت اجرای پروژه به همین شکل باقی بماند، کشیدن این لوله سال‌ها به طول می‌انجامد.
انتقال آب شور سد گتوند به خلیج فارس، اکوسیستم محدوده ورودی لوله و نهایتا مناطق کم‌عمق اطراف را بشدت تحت تاثیر قرار داده و حیات آبزیان را با خطر روبرو خواهد کرد.
دکتر اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست با اشاره به اعتراض کارشناسان می‌گوید: “اما این سد ساخته شد و زمین‌های کشاورزی، دامداری و چاه‌ها و باغ‌های تمام مردم منطقه نابود شد، گورستان هزار ساله بختیاری از بین رفت و امروز تنها دستاوردش حل شدن تپه‌های نمکی در این سد و شور شدن کارون است.” به قول دکتر اسماعیل کهرم، ایران درس عبرت کشورهای همسایه شده است. وی می‌گوید: “این‌جاست که دل هر ایرانی می‌شکند و اشکش جاری می‌شود”. دکتر کهرم می‌گوید: “در آینده‌ای نزدیک آیندگان ما بسیاری از این سدها را تخریب خواهند کرد”. شاید هم آن نسل، این سد را همچون نسل کنونی که زندان قصر را به “باغ موزه عبرت” تبدیل کرد به “موزه عبرت محیط زیست” تبدیل کند.

got2
درنهایت اخبار “غیررسمی” منتشر شده در رسانه‌های ایران حکایت از آن دارد که شرکت خارجی گارانتی کننده تأسیسات نیروگاه سد گتوند، با استناد به اینکه قرار بود میزان شوری آب ورودی به نیروگاه ۴۰۰ باشد و اکنون میزان شوری در بهترین حالت ۱۶۰۰ است، از گارانتی کردن تأسیسات سر باز زد. با این حال با پافشاری طرف ایرانی مقرر شد تا نهایتاً تأسیسات به مدت دو سال (تا پایان دولت دهم) گارانتی شوند.
با هم اخبار مربوط به سد گتوند را از رسانه ای رسمی دولتی ایران دنبال کنیم :

====================

در گفت‌وگو با ایلنا مطرح شد:
آخرین وضعیت احداث سدِ فاقد مجوز زیست‌محیطی گتوند از زبان وزیر نیرو

به گزارش خبرگزاری دولتی کار ایران – ایلنا در تاریخ 14مرداد 94 آمده است : وزیر نیرو با بیان اینکه نتیجه مطالعات زیست‌محیطی روی سد گتوند نهایی شده است، از اعلام نتیجه این بررسی‌ها در روزهای آینده خبر داد.

got4

حمید چیت‌چیان در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا؛ در ارتباط با آخرین وضعیت بررسی زیست‌محیطی سد گتوند، گفت: از سوی دولت کارگروهی معین شد تا موضوع سد گتوند را پیگیری کند و این کارگروه نیز دانشکده فنی دانشگاه تهران را به عنوان مشاور برای بررسی این مساله، انتخاب کرد.
وی ادامه داد: این دانشکده بررسی‌های لازم را انجام داده‌ و نتیجه را به کمیته پیگیری وضعیت سد گتوند، اعلام کرده است.
وزیر نیرو تصریح کرد: نتیجه این بررسی‌ها در روزهای آینده از سوی این کمیته اعلام می‌شود.
گفتنی است؛ سد گتوند علیا یکی از بزرگ‌ترین سدهای ایران است که در دولت قبل بر روی رودخانه کارون در جنوب غربی ایران ساخته شد.
یکی از مهم‌ترین چالش‌های ایجاد شده پیرامون این سد، بحث وجود گنبدها و رگه‌های نمکی در اطراف محل آبگیری سد است که پس از آبگیری سد به زیر آب رفته و منجر به شوری بیش از حد آب در پایین‌دست این سد شده است.
کارشناسان محیط زیست و نظام مهندسی اعتقاد دارند که نزدیکی معدن نمک و سازند نمکی گچساران به محل سد گتوند علیا، در پروژه مطالعاتی این سد در نظر گرفته نشده‌است. وجود این معدن که در فاصله ۵ کیلومتری سد واقع شده باعث شد که به هنگام آبگیری و تشکیل دریاچه پشت سد، این معدن عظیم نمک که ذخیره نمک آن صدها میلیون تن برآورد شده‌است، به کلی به زیر آب دریاچه فرو رفته و این امر شوری آب رودخانه کارون را به بالاترین حد ممکن برساند.
این در حالی است که مدیر مطالعات طرح سد و نیروگاه گتوند علیا، ابتدا در این مورد بیان کرد که رگه‌های موجود نمک با محل ساخت بدنه سد، در حدود ۴٫۵ کیلومتر فاصله داشته و به دلیل دوری زیاد این سازند از محل بدنه سد، هیچ گونه مشکلی در این زمینه وجود نخوهد داشت .اما با آبگیری سد مشخص شد که این معدن نمک به کلی زیر آب رفته است و تمام ادعاهای مسئولان مربوطه کارشناسی نشده بوده است .پس از آن مسئولان درصدد برآمدند تا با ساخت دیواری حائل از خاک رس که اصلاحا “پتوی رسی” نامیده می‌شود از برخود آب با نمک‌های سازند جلوگیری کنند، اما تنها ۱۰ روز از زمان آبگیری سد نگذشته بود که خبر رسید شکاف‌هایی در “پتوی رسی” ایجاد شده و نمک‌های سازند گچساران وارد دریاچه سد گتوند شده است.
سازمان حفاظت محیط زیست نیز علاوه برآنکه عنوان کرده است؛ این سد مجوز ارزیابی زیست محیطی ندارد، بارها نسبت به فجایع زیست محیطی ناشی از ساخت این سد هشدار داده است. «اسماعیل کهرم» از کارشناسان برجسته‌ی محیط زیست پیش‌بینی کرده که وجود سد گتوند طی ده سال منجر به نابودی کشاورزی در استان خوزستان و به هم خوردن اکوسیستم خلیج فارس به خصوص در قسمت غربی آن خواهدشد.

================
معاون وزیر نیرو در گفت‌وگو با ایلنا:
گنبد نمکی تاثیر زیادی در شور شدن گتوند ندارد

got7

به گزارش خبرگزاری دولتی کار ایران – ایلنا در تاریخ 1آذر 93 آمده است: گتوند قبل از آبگیری نیز شوری داشته، اما در طراحی این سد اصلا آبی مستقیما با گنبد نمکی در تماس نیست.

معاون وزیر نیرو گفت: قبل از آبگیری روی گنبدهای نمکی گتوند پتوی رسی کشیده شده لذا این گنبد باعث شوری آب سد نمی‌شود اما اندک شوری نیز با تکمیل لوله ۲۰۰ کیلومتری برطرف خواهد شد.
رحیم میدانی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایلنا در خصوص شور شدن زمین‌های اطراف سد گتوند به خاطر گنبد نمکی گفت: قبل از آبگیری سد روی گنبدهای نمکی پتوی رسی یا بلنکت کشیده شد اما بدلیل اینکه برخی از اجزای سد گتوند از جمله یک لوله به طول ۲۰۰ کیلومتر هنوز کامل نشده شوری مخزن ناشی از آن است.
وی با بیان اینکه گتوند قبل از آبگیری نیز شوری داشته، تصریح کرد: اما در طراحی این سد اصلا آبی مستقیما با گنبد نمکی در تماس نیست.
معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا اظهار داشت: در حال حاضر میانگین EC خروجی گتوند نسبت به قبل از سد ۳۰۰ میکرو موس بر سانتی متر بالا رفته که اگر لوله GRP اجرا شود مخزن مدیریت خواهد شد.
وی افزود: در حال حاضر در کف سد مخزن گتوند آبی داریم که شوری بالایی دارد که باید از مخزن خارج شود.
میدانی توضیح داد: در آبگیری اولیه تبادل یونی وجود دارد مثلا در مخازنی که شوری بالاست بین آب و خاک تبادل یونی انجام می‌شود لذا طبیعی است که شوری مخزن در آبگیری اولیه بالا می‌رود.
وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر برخی صنایع نمکی را که در این سد وجود دارد خریداری می‌کنند.

===============
ميزان نمك مخزن سد گُتوند به ۷ميليون تن رسيد
مشكل سد گُتوند حل نشود كشاورزي خوزستان در كمتر از ده سال نابود ميشود

got5
به گزارش سایت سلامت نیوز در تاریخ- ۱۳۹۴/۰۳/۲۶آمده است :بزرگترين، بلندترين، حجيمترين و بسياري «ترين» ديگر كه مورد استفاده دائمي سازندگان سد گتوند است، هرگز نتوانسته اين سد را از ديد كارشناسان سدي داراي استانداردهاي مهندسي معرفي كند بلكه در جديدترين اقدامات و با لحاظ هزينه هاي سنگين «شورترين» سد نيز بر اين صفات اضافه شده است اگر چه به رغم دخالت ديوان محاسبات، گزينه برچيدن دائمي سد هنوز در طرحهاي پيشنهادي دولت مشاهده ميشود. به گزارش سلامت نيوز به نقل از آنا تبعات ايجاد سد گتوند عليا كه سالهاست مورد انتقاد كارشناسان متعدد بوده اين بار فراتر از وضعيت اجتماعي منطقه رفته و شوري بيش از حد آن باعث شده تا رئيس سازمان حفاظت محيطزيست كشور در سفري به خوزستان خواستار برچيده شدن كامل آن شود. به گفته سازندگان سد گتوند عليا، اين سد بزرگترين سد خاكي و داراي بزرگترين مخزن در بين سدهاي كشور بعد از سد كرخه است. با اين وجود صفتهاي بزرگترين و بلندترين براي اين سد هرگز باعث نشد بهترين باشد و حتي نتوانست مانع بروز مشكلاتي شود كه ساخت آن بر روي منبع نمك منطقه ايجاد كرده است. به اعتقاد كارشناسان، مهمترين معضلي كه ساخت گتوند عليا ايجاد كرد، افزايش شوري آب اين منطقه بود. هرچند سازندگان گتوند از همان ابتدا براي حل اين مشكل و براي جلوگيري از انحلال نمك در آب، اقدام به ساخت پتوي رسي كردند اما با شكست پتوي رسي اين اقدام هم نتوانست افزايش شوري آب را مهار كند. در حالي كه مطالعات كارشناسان نشان داده كه ميزان نمك مخزن سد گتوند اكنون به ۷ ميليون تن رسيده است اما مسئولان اين طرح صراحتا معتقدند كه شوري آب ارتباطي با سد گتوند ندارد و ورود پسابهاي كشاورزي آبهاي منطقه را شور كرده است! در نهايت آش شوري كه گتوند براي منطقه خوزستان پخت، آنچنان به كام مردم و مسئولان كشور نشسته كه حتي پاي امين حسين رحيمي، رئيس ديوان محاسبات كشور را نيز به حل اين ماجرا باز كرد.

سد1
او در مصاحبه اي درباره سد گتوند عليا و تبعات آن اعلام كرده است كه با بررسي پرونده سد گتوند در ديوان محاسبات، با افرادي كه در مطالعات اوليه طرح با وجود گنبدهاي نمكي اقدام به ساخت سد كردهاند در هر جايگاهي كه باشند، برخورد قانوني خواهد شد. رحيمي تاكيد كرده است كه سد گتوند يكي از بزرگترين پروژههاي ملي است كه نبود دقت در مطالعات اوليه آن در ناديده گرفتن گنبدهاي نمكي در مسير، موجب شده با وجود تمامي تلاشها براي ساخت سد، امروز شاهد ايراداتي اساسي در اين پروژه باشيم. رئيس ديوان محاسبات كشور نتايج مطالعات گتوند را چنين تشريح كرده است: شوري كف مخزن گتوند ۱۷۰هزار ميكروموس بر سانتيمتر يعني سه برابر شوري آب خليج فارس محاسبه شده و از زمان آبگيري سد گتوند تاكنون بيش از ۱۷ميليون تن نمك به زمينهاي آبخور اين سد سرازير شده است. اگر اين روند تا انحلال سازند نمك ادامه يابد به طور تقريبي حدود ۵۰سال زمان لازم است كه سازند نمكي از بين برود اما پيشبيني ميشود اگر اين مشكل اساسي حل نشود، كشاورزي استان خوزستان درمدت كمتر از يك دهه به طور كلي نابود خواهد شد.
سازمان حفاظت محيط زيست خواستار برچيده شدن سد گتوند عليا
مديركل دفتر ارزيابي زيست محيطي سازمان حفاظت محيط زيست كشور يكي از معترضان به شوري آب گتوند است كه در اين باره ميگويد: اسفندماه سال گذشته بود كه براي علاجبخشي به شوري آب سد گتوند، جلسه اي با معاون اول رئيس جمهوري داشتيم و تمامي موضوعهاي مربوط به اين سد از سوي سازمان حفاظت محيط زيست، وزارت نيرو، سازمان بازرسي و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور در اين جلسه عنوان شد. حميد جلالوندي با بيان اينكه ديدگاه همه مسئولان مربوطه در خصوص گتوند و تاثير آن در شوري آب منطقه در اين جلسه ارائه شده است، نتيجه آن را مطالعه تخصصي موسسه آب دانشگاه تهران با ۲۵ متخصص در زمينه آب و همچنين تشكيل يك پنل كامل با كارفرمايي سازمان حفاظت محيط زيست كشور، وزارت نيرو، سازمان بازرسي و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور اعلام ميكند. او همچنين يادآور ميشود كه شرح خدمات اين پروژه اكنون مصوب و هفته گذشته نيز گزارش نهايي آن بعد از سه ماه اعلام شده است. يعني تا تاريخ ۳۰ ارديبهشت ماه امسال، گزارشها و راهكارها و هزينه هاي اقتصادي، فني و زيست محيطي براي هر راهكار در خصوص مقابله با تبعات شوري آب گتوند مشخص شده است. از جمله اين راهكارها پايش كردن، مديريت مخزن و انتقال نمك با تونلهاي جديد است و سناريوي تمامي اقدامات هم از نظر فني و هم ميزان هزينه و اثرات زيست محيطي به مسئولان ارائه شده و اكنون منتظر نظر پنل كارفرمايي در اين باره هستند. مديركل دفتر ارزيابي زيست محيطي سازمان حفاظت محيط زيست كشور ميگويد: سازمان حفاظت محيط زيست در اين پنل كارفرمايي درخواست كرده است كه برچيدن سد نيز از لحاظ فني و اقتصادي بررسي شود، منتهي اين آخرين گزينه است زيرا بايد به تخريب و آزادسازي ۶ ميليارد مترمكعب آب پشت اين سد نيز فكر كرد كه ميتواند تمامي استان خوزستان را زير آب ببرد

سد2
در حالي كه مطالعات كارشناسان نشان داده كه ميزان نمك مخزن سد گتوند اكنون به ۷ ميليون تن رسيده است اما مسئولان اين طرح صراحتا معتقدند كه شوري آب ارتباطي با سد گتوند ندارد و ورود پسابهاي كشاورزي آبهاي منطقه را شور كرده است!
جلالوندي همچنين در واكنش به نظر وزارت نيرو درباره تاثير سد گتوند عليا در مهار سيلابها تاكيد ميكند: يكي از مهمترين عملكرد سدها مهار سيلاب است و حتي اگر سيلها دوره هاي بازگشت ۵ ساله يا ۱۰ ساله يا حتي ۱۰۰۰ ساله با دبيهاي مختلف داشته باشند، در طراحي سد به اين موضوع توجه ميشود. بنابراين هر چند از نظر وزارت نيرو اين سد نقش بسيار مهمي در كنترل سيلابهاي منطقه دارد اما از نظر محيط زيست ممكن است به وسيله اين سيلاب آب ابرشور نمكي كه كف مخزن سد گتوند است بالا آمده و تمامي آب منطقه را شور كند. او بر اين باور است كه با وجود پتوي رسي كه سازندگان گتوند بر روي سطح نمك گسترانده اند تا از انحلال نمك در آب جلوگيري كند اما اكنون مشاهده ميشود كه اين پتوي رسي تاثير چنداني نداشته و انحلال نمك در آب صورت گرفته است. بنابراين با ورود آب شور ديگر رودخانه هاي منطقه به گتوند و انحلال نمك، اكنون EC يا همان شوري آب كف مخزن سد، ۲۰۰ هزار ميكروموس بر سانتيمتر محاسبه شده است. بنابراين خطر اين وجود دارد كه سيلاب اختلاطي در مخزن ايجاد كند و سيستم مديريتي آن را بهم ريخته و آبهاي استان كاملا شور شوند.
پسنديده: عامل اصلي شوري آب تركيبات نمكي موجود است
مديركل دفتر آب و خاك سازمان محيطزيست كشور نيز در اين باره ميگويد: آنچه مسلم است اين است كه يكي از منابع تاثيرگذار بر شوري آب گتوند گنبدهاي نمكي است كه در كف آن و در كل اين منطقه وجود داشته و دچار انحلال شده است. حسن پسنديده معتقد است؛ چيزي كه بايد درباره گتوند بررسي شود اين است كه علاوه بر گنبدهاي نمكي، عوامل تاثيرگذار ديگري هم وجود داشته باشد و ممكن است يكي از آنها ورود پساب كشاورزي به آب باشد. هر چند برآيندها نشان ميدهد كه عامل اصلي شوري آب تركيبات نمكي موجود در كف گتوند است.
درويش: جانمايي سد گتوند عليا اشتباه بوده است
محمد درويش يكي از منتقدان سد گتوند كه اكنون در سمت مديركل دفتر مشاركتهاي سازمان حفاظت محيطزيست كشور فعاليت ميكند، علت مخالفت خود را جانمايي غلط اين سد عنوان ميكند و توضيح ميدهد: جانمايي اشتباه گتوند باعث شده تا براي حل مشكلات آن، ساخت سازه سد به شدت هزينه بر شود. سوال اينجاست كه چرا بايد چنين سازه گرانقيمتي را بسازيم در حالي كه اگر اصول ابتدايي ساخت آن رعايت ميشد و گنبد نمكي كه در اين منطقه وجود دارد را مد نظر قرار ميدادند اكنون با مشكلات عديده در اين خصوص مواجه نبوديم. درويش معتقد است؛ وقتي وجود گنبدنمكي در منطقه به اثبات رسيده، حداقل ارتفاع سد را نبايد تا اين حد بالا ميبردند كه بگويند اين بزرگترين و مرتفعترين سد جهان است. آن هم به اين علت كه در كشورمان قرباني يكسري «ترينها» شدهايم. حتما بايد بزرگترين برج جهان يا بزرگترين بيمارستان جهان و مرتفعترين دانشگاه يا سد جهان را داشته باشيم تا تصور كنيم كه بهترين هستيم! غافل از اينكه اين ترينها مشكلات بسياري را ايجاد خواهند كرد. مديركل دفتر مشاركتهاي سازمان محيطزيست كشور بيان ميكند كه اگر سد گتوند در كنار گنبد نمكي ساخته نشده است، چرا براي آن پتوي رسي با هزينهاي چند ده ميليارد توماني صرف شد تا مانع ورود نمك به آب و انحلال آن شود؟ خاك اين پتوي رسي از حاصلخيزترين اراضي منطقه گتوند تهيه شده و به عمق ۲ تا ۲.۵ متر خاك را برداشت كردهاند و جاي درختان كهور و كنار را خالي گذاشته اند كه تاثير بسيار مخربي بر محيط زيست داشته است. درويش نيز مانند بسياري از كارشناسان ديگر بر اين باور است كه اگر اين سد در اين مكان ساخته نميشد، نيازي نبود كه پتوي رسي براي جلوگيري از انحلال نمك در آب آن ساخته شود، يا بعد از آن هزينه هاي بسياري براي انتقال آب شور به خليج فارس يا حتي تالاب هورالعظيم شود و حتي خود سازندگان گتوند كميتهاي براي بررسي تبعات سد در دانشگاه تهران تشكيل داده و دهها ميليارد تومان ديگر براي مقابله با مشكلات آن صرف كنند. درويش ميگويد: هرچند سازمان بازرسي كشور نيز اعلام كرده است كه اين سد بايد تعطيل و از مسير خود خارج شود اما مسئولان گتوند هنوز اين مشكلات را انكار ميكنند و حاضر نيستند آن را بپذيرند. مديركل دفتر مشاركتهاي سازمان محيط زيست كشور با ابراز نگراني از اينكه مسئولان سد گتوند اكنون با افزايش مصنوعي دبي آب در گتوند تلاش ميكنند تا شوري آن را در حد استاندارد نگه دارند، اظهار ميكند: به همين علت هميشه بايد آب سد گتوند در بيشترين ميزان خود باشد اما خدايي ناكرده اگر اين آب به دلايل مختلف كم شود يا اينكه با سيلابي حجم عظيمي از آب وارد سد شده و لايههاي زير و روي كف سد گتوند را مخلوط كند، فاجعهاي زيست محيطي به بار خواهد آمد.
=====================
نمک سد گتوند بر زخم خوزستان: «فقط لایه نمکی نبود، رودخانه‌های شور هم بودند»
۲۰/خرداد/۱۳۹۴ نیک آهنگ کوثر

got6

به نوشته سایت خود نویس آمده است : یک کارشناس سابق شرکت مهاب قدس می‌گوید که پیش از اجرایی شدن ساختن سد گتوند، مسوولان، نه تنها از وجود طبقات نمکی در بخش «مخزن» سد آگاه بودند، که می‌دانستند رودخانه‌های شوری هم به همان محدوده می‌ریزد. به عبارت دیگر، بر اساس تحقیقاتی که بیش از بیست سال پیش انجام گرفته بود، هم کارشناسان و هم مسوولان بالادستی از این مشکل آگاه بوده‌اند و فکر می‌کردند در گذر زمان، مساله برطرف خواهد شد! مساله دیگر اینکه مقام‌های دست اندرکار می‌دانسته‌اند که با انتخاب مکان فعلی برای ساخت خود سد، بخش نمکی در محدوده مخزن سد قرار می‌گرفته و به جای انتخاب محلی دیگر در نقطه‌ای پیش از این برون‌زایی نمک، محل فعلی را برگزیده‌اند. نتیجه خطاهای وزارت نیرو، شرکت‌های آب و نیرو، مشانیر، مهاب قدس و سازندگان سد و کوتاهی سازمان حفاظت محیط زیست در بررسی مساله و گرفتن تضمین لازم پیش از دادن مجوز، می‌تواند منتهی به نابودی تدریجی خوزستان شود.

این کارشناس سابق، اما می‌گوید یکی از اهداف ساخت این سد، مهار سیلاب‌های قدرتمندی است که می‌توانند دشت خوزستان را تحت تاثیر قرار دهند. با این حال، می‌پذیرد که ساخت سد، زیست رودخانه را با اختلال‌هایی روبه‌رو کرده و تاکید می‌کند «توسعه، هزینه‌های خودش را دارد.»
مساله این است که چه نوع توسعه‌ای روزگار کشور را سیاه کرده است؟ توسعه‌ی پایدار یا توسعه‌ی ناپایدار از نوع سازندگی و تداوم همان روند همراه با سو استفاده و بدون پاسخ‌گویی؟ خانم ابتکار همین هفته در باره امکان تخریب سد گتوند حرف زد، که البته بدون انتقال آب نمک به خلیج فارس، تقریبا غیر ممکن است. این کار سال‌ها به طول خواهد انجامید.
به گفته این کارشناس، شوری نمک کارون افزایش یافته است. این مساله پیش از ساخت سدهای پی در پی، نبوده، حتی با وجود رودخانه‌های کوچکی که آب شورشان به کارون می‌ریخته‌ است.
به این ترتیب، میلیون‌ها تن از ساکنان خوزستان، و کسانی که احتمالا مجبور خواهند بود به خاطر خطاهای سنگین دولت‌های جمهوری اسلامی مهاجرت کنند، تحت تاثیر تصمیم‌گیری از بالا هستند. کسانی که تصمیم‌ گرفته‌اند این سدها به اشتباه در این نقاط ساخته شوند و کارون، عملا از خشکی بنالد و از شوری.
مسوولیت افراد در رده‌های مختلف چیست؟ کسانی که استعفا ندادند و با این سیستم غلط همراه شدند چه مسوولیتی دارند؟
چاره‌ی کار چیست؟ نهادهای مدنی در این قبال چه مسوولیت‌هایی دارند؟ دادگاه‌ها چه‌کاره‌اند؟ نمایندگان مجلس چه نقشی باید بازی کنند؟
این‌ها مواردی است که به آنها خواهیم پرداخت.

===========================

مشاور استاندار خوزستان: ساخت سد گتوند از همان ابتدا اشتباه بود

got9

به گزارش سایت عصر جنوب درتاریخ 14 مرداد 94 آمده است : مشاور استاندار خوزستان در امور مدیریت آب و صیانت از رودخانهها گفت: ساخت سد گتوند از ابتدا اشتباه بود زیرا عملیات ارزیابی محل احداث آن به درستی انجام نشد.
مهدی قمشی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در محل فعلی ساخت سد شاهد تبعات منفی هستیم و به طور کلی مکانیابی ساخت این سد از نظر علمی صحیح نبود. اگر برای ساخت سد گتوند محل مناسبی انتخاب می‌شد، امروز شاهد تبعات منفی ناشی از ساخت آن نبودیم. وی با بیان اینکه پس از آبگیری سد آثار منفی ساخت آن روز به روز نمایانتر میشود، افزود: آثار شوری گنبدهای نمکی این سد قابل انکار نیست و این گنبدها برای مناطق پایین دست سد بسیار مشکلساز شده‌اند.
قمشی تصریح کرد: آب دریاچه سد گتوند حدود ۹ میلیون تن نمک دارد که در مدت بهرهبرداری مقداری زیادی از شوری حاصل از نمک به پایین دست منتقل شد و این مساله شوری آب رودخانه کارون را به طور قابل توجهی افزایش داد. البته میزان شوری موجود رودخانه کارون در مقطع اهواز تنها به دلیل سد گتوند نیست بلکه زهکشها و زهآبهای بین راه از گتوند تا اهواز نیز یک منبع شوری برای رودخانه کارون محسوب می‌شوند که اثرات منفی این فعالیت‌ها بیشتر و تاثیرگذارتر از سد گتوند بوده است.
قمشی گفت: به طور کلی این ۲ منبع (سد گتوند و زهکش‌ها) موجب بالا رفتن شوری آب رودخانه کارون در چند سال اخیر شدهاند که در شرایط فعلی باید فکری برای آن شود. ما میتوانیم سد را نگه داریم و از مزایای آن استفاده و در عین حال مشکلات آن را حل کنیم.
مشاور استاندار در امور مدیریت آب و صیانت از رودخانهها بیان کرد: این سد برای استان، مفید و نگهداری از آن لازم است به همین دلیل باید اشکالات آن نیز رفع شود. مثلا سعی کنیم اثرات منفی شوری سد گتوند را به حداقل برسانیم، هر چند به صورت قطعی و کامل، رفع این مشکل امکانپذیر نیست اما میتوانیم این تبعات منفی را مقداری کاهش دهیم.البته این سد علاوه بر تبعات منفی میتواند آثار مثبتی نیز داشته باشد. مثلا اینکه مخزن ذخیره این سد کشش آورد آب رودخانه کارون را دارد به عبارتی مخزن آن امکان ذخیره آب را به اندازه کافی فراهم می‌کند.
قمشی، خاصیت سیلگیری را از دیگر مزیت‌های سد گتوند، عنوان و خاطرنشان کرد: با احداث این سد آب میان حوضهای حد فاصل سد شهید عباسپور تا سد گتوند قابل ذخیره شدن است و سد گتوند مانع بروزی تبعات ناشی از وقوع سیل در مناطق پایین دست می‌شود.
وی ضمن تاکید بر اینکه اداره کل محیط زیست باید در زمینه علت مرگ اخیر ماهیان دریاچه گتوند نظر قطعی دهد، گفت: شوری بالا و ورود آب گل‌آلود به دریاچه پشت سد گتوند یکی از دلایل محکمی بود که موجب بروز اثرات منفی و در نهایت نابودی آبزیان دریاچه این سد شد.

=======================

مشکل تملک زمین‌های سد گتوند پا برجاست

 

به گزارش خبرگزاری دولتی کار ایران – ایلنا در تاریخ 8آبان 91 آمده است زمین‌های روستای گتوند علیا، منبع اصلی در‌آمد روستاییان است و ساکنان نمی‌توانند با فروش این زمین‌ها به قیمت نامناسب امرار معاش کنند.
ایلنا: سد گتوند که با وجود مخالفت‌های بسیاری از کارشناسان و فعالان محیط زیست ساخته شد این روزها، مشکل تازه‌ای را برای روستائیان روستای گتوند ایجاد کرده است به طوری که با شور شدن آب سد و نفوذ آن به زمین‌های کشاورزی، عملا ساکنان روستا که شغل اصلیشان کشاورزی است بیکار شده اند و چاره جز فروش زمین‌های خود ندارد. گرچه وزارت نیرو مسئولیت خرید زمین‌ها را بر عهده گرفته اما ساکنان روستا معتقدند که قیمت پیشنهادی وزارت نیرو در برابر از دست دادن یگانه سرمایه زندگیشان غیر منصفانه است.
علی یوسفی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایلنا در رابطه با مشکلات اهالی روستا گتوند علیا گفت: با احداث سد گتوند در کنار این روستا با توجه به وجود صخره‌هایی نمکی در حاشیه رودخانه، آب رود، شور شده و خسارات قابل توجهی به زمین‌های کشاورزی وارد کرده است.
نماینده مردم این روستا ضمن اشاره به اعتراض روستاییان نسبت به احداث این سد تصریح کرد: آب سد تا حد زیادی بالا آمده است و علاوه بر تهدید کردن زمین روستاییان، باعث مسدود شدن راه‌های ارتباطی نیز شده به طوری كه مدارس این روستا تعطیل شده‌اند و خیلی از امكانات این روستا از بین رفته است.
وی ادامه داد: با وجود بروز این مشکلات بخشداری وعده رفع مشکلات را داده است اما این تلاش‌ها به جایی نرسیده است و تنها راهی که پیش‌پای روستاییان قرار داده‌اند، فروش زمین‌ روستاییان است و این در حالی است که این زمین ‌ها منبع اصلی در‌آمد روستاییان است و روستاییان نمی‌توانند با فروش این زمین‌ها به قیمت نامناسب امرار معاش کنند.
یوسفی در رابطه با تعداد ساکنان فعلی روستا خاطر نشان کرد: بسیاری از مردم نتوانستند در این شرایط به زندگی خود ادامه دهند و زمین‌های خودشان را واگذار کردند، این در حالی است که ساکنانی که مانده‌اند نمی‌توانند در این شرایط به زندگی خودشان ادامه دهند.
وی در رابطه با آبگرفتگی روستا افزود: آب تا حد زیادی وارد روستا شده و بسیاری از نیازهای روستاییان را مختل کرده است و این در حالی است که در طی جلسات متعددی که برگزار شده است قرار بر این بوده است که رضایت روستاییان جلب شود ولی تاکنون هیچ اتفاقی نیافتاده است.
فاضل سلامت بخشدار لالی نیز در رابطه با مشکلات روستاییان این منطقه به ایلنا گفت: بسیاری از زمین‌های اطراف این سد خریداری شده است ولی تعدادی از این زمین‌ها به علت اختلاف میان روستاییان و مسئولان در قیمت‌گذاری فرخته نشده است و این در حالی است که با عقب افتادن تملک زمین‌ها مشکلات بیشتری به وجود می‌آید.
وی در رابطه با نحوه قیمت‌گذاری زمین‌ها تصریح کرد: یک تیم متشکل از کار‌شناس محلی و نماینده روستاییان و نماینده خریداران زمین‌های کشاورزی، زمین‌ها را قیمت گذاری می‌کنند و این در حالی است که این زمین‌ها توسط سد خریداری می‌شود.
سلامت در رابطه با قیمت گذاری زمین‌ روستاییان خاطرنشان کرد: روستاییان خواستار کمکهای مالی و قیمتگذاری مناسبی هستند لذا بهتر است برای قیمت گذاری این زمین‌ها یک نماینده از تهران یا حداقل خارج از منطقه حاضر شود چرا که متاسفانه یک بدبینی از جانب مسئولان سد و روستاییان در این زمینه بوجود آمده است و حضور یک فرد بی‌طرف بسیار مهم و کارساز است.

==============
سد گتوند، کارخانه شورابه ‌سازی(گزارش از دور و نزدیک)

سد12

بر پایه گزارش روزنامه کیهان در تاریخ 9 اردیبهشت 93 آمده است : در چنین شرایطی سرنوشت بزرگ‌ترین رودخانه ایران یعنی کارون بیش از گذشته مهم شده است.
رودخانه‌ای که در طول سالیان گذشته آب شیرین با (EC شوری) حداکثر 400 تا 500 میلی‌موس در آن جریان داشت اما با آبگیری سد گتوند هم اینک 17میلیون تن نمک از این سد خارج شده و وارد کارون می شود.
این میزان نمک افزون بر هفت میلیون تن نمکی است که در مخزن سد وجود دارد.
سه سال از آبگیری سد گتوند علیا در خوزستان می‌گذرد، مطالعات تازه انجام شده یکی از استادان دانشگاه شهید چمران اهواز، نشان می‌دهد تجمع نمک در مخزن سد گتوند هم اینک به بیش از هفت میلیون تن رسیده است.
این نتایج در حالی به دست آمده که شرکت توسعه منابع آب و نیرو به عنوان مجری این طرح هرگز مسئولیت شور شدن رودخانه کارون را نپذیرفته است.
این‌ها معتقدند که تخلیه پساب‌های کشاورزی تأثیر بیشتری بر شور شدن رودخانه دارند تا سازند نمکی موجود در مخزن سد گتوند (گویا پیشتر زهآب‌ها و پساب‌های یاد شده وجود نداشته‌اند.)
سد گتوند و دامنه پیامدهای منفی آن بر ابعاد مختلف زندگی و اقتصاد منطقه به گونه‌ای هشدار‌دهنده است که رئیس دیوان محاسبات کشور اعلام کرده است: با بررسی پرونده سد در دیوان محاسبات، با افرادی که در مطالعات اولیه طرح با وجود گنبدهای نمکی اقدام به ساخت سد کرده‌اند در هر جایگاه برخورد قانونی می‌شود.
امین حسین رحیمی در جلسه شورای اداری استان خوزستان در محل استانداری این استان، افزود: سد گتوند یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های ملی است که عدم دقت در مطالعات اولیه این سد در نادیده گرفتن گنبدهای نمکی در مسیر، موجب شده علی‌رغم تمامی تلاش‌ها برای ساخت آن، امروز شاهد ایراداتی اساسی در این پروژه باشیم.
وی می‌افزاید:یکی از اقدامات دیوان محاسبات کشور در خصوص سد گتوند بررسی علل نادیده گرفتن گنبدهای نمکی در این پروژه است که با محرز‍ شدن تمامی ابعاد و علل آن با افراد خاطی در این زمینه برخورد قانونی می‌شود.
وی به خبرنگار ایرنا، افزود: بررسی پرونده سد گتوند و علل به وجود آمدن نابسامانی‌های موجود در این سد مورد بررسی کامل قرار خواهد گرفت.
سد گتوند یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های ملی کشور است که براساس گزارش‌ها و بررسی‌ها بی‌دقتی در مطالعات اولیه و نادیده گرفتن گنبدهای نمکی مسیر، موجب شده با وجود تمام تلاش‌ها برای ساخت آن، امروز شاهد ایرادهای اساسی در این پروژه باشیم.
میزان شوری آب پشت سد گتوند به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته و 15 تا 25 درصد از میزان شوری رودخانه کارون متاثر از سد گتوند است.
در زمان حاضر ای سی آب پشت دریاچه سد گتوند بین یک هزار و 800تا دوهزار و 200 میکروموس است.
این کوه‌های نمکی باعث شده بلندترین سد خاکی کشور و آخرین سد روی رودخانه کارون درخوزستان کابوس وزارت نیرو در چهار سال گذشته باشد. آن گونه که وزیر نیروی دولت دهم از سد گتوند علیا به عنوان بدترین خاطره‌اش یاد کرده است.
مطالعاتی که روی داده‌های آماری یک سال سد گتوند علیا که برای نخستین بار و به صورت مستقل انجام شده نشان می‌دهد که در این یک سال (از بهمن 90 تا اسفند91) تجمع شوری در سد گتوند ثابت نبوده و مرتب رو به افزایش است.
مقدار نمک تجمع یافته در مخزن سد گتوند در این یک سال بیش از دو برابر شده است.
وزن نمک ذخیره شده در آب مخزن در انتهای سال 90 حدود 3/3 میلیون تن بوده که در پایان سال 91 به 8/7 میلیون تن رسیده است.
شوری (EC) آب لایه‌های بالایی مخزن کم و در حدود 500 میکروموس بر سانتیمتر است اما هرچه به عمق مخزن می‌رویم شوری این لایه‌ها بیشتر می‌شود تا جایی که شوری آب لایه‌های پایینی مخزن به 170هزار میکروموس بر سانتی‌متر می‌رسد چرا که به طور عمده دیگر اندازه‌گیری نمی‌شود از آنجایی که چون به مرحله فوق اشباعی که حدود سه برابر شوری خلیج فارس بوده، رسیده است.
به هر حال از زمان آبگیری سد گتوند تاکنون بیش از 17میلیون تن نمک به زمین‌های آبخور این سد سرازیر شده و اگر این روند تا انحلال سازند نمک ادامه یابد به طور تقریبی حدود 50سال زمان لازم است که سازند نمکی از بین برود اما پیش‌بینی می‌شود اگر این مشکل اساسی حل نشود، کشاورزی استان خوزستان درمدت کمتر از یک دهه به طور کلی نابود شود.
در حالی که مسئولان به فکر شیرین کردن آب دریا به عنوان یک پیشنهاد غیراقتصادی هستند کاش می‌پذیرفتند که اکنون با آبگیری سد گتوند یک کارخانه شورابه‌سازی شکل گرفته است، زیرا آب شیرین را شور کرده و به پایین دست می‌فرستد.
میزان نمک انحلال یافته در لایه‌های پایین سد گتوند بیش از 10برابر شوری آب اقیانوس برآورد می‌شود. (نمک اقیانوس 28 تا 30 گرم در لیتر است ولی در لایه‌های تحتانی سد گتوند 300 گرم در لیتر).
با این تاکید که صدای مظلومیت کارون باید شنیده شود، نگاه خاص برخی افراد در حوزه آب مبنی بر آلوده شدن و شوری کارون در طول مسیر رود برای پوشاندن این مسئله است که گتوند را مشکلی در کنار دیگر مشکلات ببینیم، اما فراموش می‌کنند که هدف از ایجاد یک سد، مدیریت تنظیمی آب با هدف رونق کشاورزی و همچنین تولید انرژی است نه شور کردن آب و باید هوشیار بود که سد گتوند شوری پایه آب کارون را یعنی آب سرچشمه کارون را دستکم به دو برابر افزایش داده و همسطح‌سازی این مشکل با دیگر مشکلات قابل حل در طول مسیر کارون، یک فریب بزرگ است.
به نظر می‌رسد با ادامه این روند و مسئولیت‌ناپذیری و نپذیرفتن این اشتباه بزرگ تاریخی توسط برخی از مسئولان، سد گتوند هویت تاریخی جلگه خوزستان و نقش انکارناپذیر آن در کشاورزی کشور را مخدوش خواهد کرد.

======================

مدیر حقوقی و تملک اراضی سد گتوند در گفت‌وگو با ایلنا:
هیچ نقشی در قیمت‌گذاری اراضی سد گتوند نداریم

سد3

به گزارش خبرگزاری دولتی کار ایران – ایلنا در تاریخ 9آبان 91 آمده است آخرین قیمت پیشنهادی خرید زمین‌ها متری ۱۰۵۰ تومان است و ۱۵ درصد نیز جهت حمایت پرداخته می‌شود که به این ترتیب قیمت هر هکتار زمین ۱۲ میلیون و ۷۵ هزار تومان می‌شود.
ایلنا: مدیر حقوقی و تملک اراضی سد گتوند در رابطه با قیمت گذاری تملک زمین‌های روستای گتوند علیا گفت: ما همواره صلاح روستاییان را خواسته‌ایم و سد به عنوان یک دستگاه اجرایی در قیمت گذاری جهت تملک هیچ نقشی ندارد و هر قیمتی که کار‌شناسان اعلام کنند را پرداخت می‌کنیم.
شهرام محتشم‌خانی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایلنا در رابطه با تملک زمین‌های کناره سد گتوند تصریح کرد: در حوزه گتوند، لالی و مسجد سلیمان تملک را انجام داده‌ایم و این در حالی است که در حوزه مسجد سلیمان ۹۵ تا ۹۸ درصد تملک انجام شده که این تملک‌ها از فروردین سال ۸۸ آغاز شده است و به همین منظور به تمام ساکنین این مناطق اطلاع رسانی کرده‌ایم.
مدیر حقوقی و تملک اراضی سد گتوند ادامه داد: ۲۱۰۰ هکتار زمین از جانب اداره منابع طبیعی جز مستثنیات مردم اعلام شده است و تا کنون ۱۶۰۰ هکتار آن را خریداری کرده‌ایم و اعتراضات موجود در این زمینه در حال بررسی و پیگیری است.
وی در رابطه با قیمت گذاری زمین‌ها تاکید کرد: بر اساس قانون ۳ کار‌شناس متشکل از نماینده روستاییان و یک نماینده از دستگاه اجرایی و یک کار‌شناس معذور طرفین، قیمت را تعیین می‌کنند و این قیمت تعیین شده لازم الاجراست.
محتشم‌خانی در رابطه با همکاری مسئولان سد با روستاییان افزود: ما همواره صلاح روستاییان را خواسته‌ایم و سد به عنوان یک دستگاه اجرایی در قیمت گذاری جهت تملک هیچ نقشی ندارد و هر قیمتی که کار‌شناسان اعلام کنند را پرداخت می‌کنیم.
وی در رابطه با قیمت کاربری زمین‌های روستاییان تاکید کرد: در زمان قیمت‌گذاری کاملا به این موضوع توجه شده است و نوع کاربری زمین‌ها در قیمت خام زمین تاثیر داشته است.
مدیر حقوقی و تملک اراضی سد گتوند ضمن اشاره به برگزاری جلسات مشترک با فرمانداری مسجد سلیمان و وزارت نیرو افزود: این جلسات جهت رسیدگی به اعتراض روستاییان برگزار شد و در ‌‌نهایت قرار شد تا قیمت‌گذاری‌ها دوباره انجام شود و در این قیمت‌گذاری نماینده دادگستری حضور داشته باشد.
محتشم‌خانی ادامه داد: در تاریخ‌های ۱۰ و ۱۷ مهرماه دادگستری جهت درخواست اعلام معرفی نماینده دادگستری اخطاریه فرستاد ولی به این اخطار‌ها توجهی نکردند و در ‌‌نهایت قرار شد تا قیمت‌گذاری‌ها در هفته‌ آتی انجام شود.
وی در رابطه با قیمت پیشنهادی تملک زمین‌ها تصریح کرد: آخرین قیمت پیشنهادی خرید زمین‌ها متری ۱۰۵۰ تومان است و ۱۵ درصد نیز جهت حمایت پرداخته می‌شود که به این ترتیب قیمت هر هکتار زمین ۱۲ میلیون و ۷۵ هزار تومان می‌شود که علاوه بر این تمامی مخارج تنظیم سند را شرکت پرداخت می‌کند.

=================
کابوس افتتاح سال 90 در خوزستان / میلیون ها تن نمک در آب سد گتوند

سد5

خبرگزاری رسمی ایرنا اهواز – ششم مرداد 90سال سد گتوند در میان مخالفت های جدی کارشناسان حوزه های مختلف زیست محیطی، زمین شناسی و اساتید دانشگاهی خوزستان با حضور «محمود احمدی نژاد» رئیس دولت وقت، آبگیری شد و همانگونه که پیش بینی می شد، کابوس این استان شده است.

از همان ابتدای ساخت این سد بسیاری از اساتید حوزه آب و زمین شناسی خصوصا اساتید دانشگاه شهید چمران اهواز خواستار توقف روند اجرا و ساخت این سد شدند و علت این مساله را نیز وجود سازندی (تپه) نمکی به نام گچساران اعلام کردند که در امتداد مخزن این سد وجود داشت.
در ابتدا مسوولان شرکت آب و نیرو متولی ساخت سد گتوند، تمامی ادعاهای مطرح شده را رد کردند و اعلام شد که سازند نمکی گچساران در محدوده این سد وجود ندارد اما پس از رسانه ای شدن مشکلات سد گتوند و آگاهی جامعه از وضعیت در پی انعکاس نگرانی ها و نظرات اساتید دانشگاهی در جراید و رسانه ها ، مسوولان شرکت آب و نیرو از مواضع خود کوتاه آمده و به وجود این سازند نمکی در بستر رودخانه اعتراف کردند.
به گفته کارشناسان این اعتراف تلخ در این برهه از زمان هیچگونه فایده ای به همراه نداشت زیرا سد در مراحل پایانی ساخت قرار داشت و تنها مدتی کوتاه تا آبگیری بلندترین سد خاکی ساخته شده بر روی رودخانه کارون باقی مانده بود و با توجه به صرف اعتبارات میلیاردی ، عملا تخریب یا آبگیری نکردن این سد غیر ممکن شد.
در این بین مسوولان سد گتوند در صدد برآمدند تا با ساخت یک پتوی رسی به عنوان دیواری حائل از برخود آب با نمک های سازند گچساران جلوگیری کنند و بار دیگر بدون توجه به صحبت های کارشناسان استانی که ساخت این پتوی رسی را بی فایده می دانستند این پروژه نیز آغاز و با صرف هزینه های کلان انجام شد .
کار ساخت سد گتوند و پتوی رسی در میان تمامی اعتراضات به اتمام رسید و با حضور احمدی نژاد رئیس جمهوری وقت این پروژه آبگیری شد اما تنها 10 روز از زمان آبگیری سد گذشته بود که خبر رسید شکاف هایی در پتوی رسی ایجاد شده و نمک های سازند گچساران وارد دریاچه سد گتوند شده است و این آغازی بر مصائب استان خوزستان و رودخانه کارون بود.
مدیران آب نیرو که با ساخت پتوی رسی مدعی بودند که نمک های سازند گچساران وارد آب این سد نمی شود در ابتدا آبگیری را تا تراز 130 متر انجام دادند و پتوی رسی تا این تراز ساخته شد ،تا اینکه ترک هایی در این دیوار حائل ایجاد شد و این پتوی رسی بیش از 5 متر نشست کرد.
سد گتوند علیا بلندترین سد خاکی کشور با 182 متر ارتفاع از نوع سنگ ریزه ای با هسته ای رسی دارای حجم کل مخزن 4.5 میلیارد متر مکعب است. این سد عمیق ترین دیوار خاکی آب بند با وسعت 42 هزار متر مربع در جهان را به خود اختصاص داده است و سیستم ترکیبی دیوار آب بند سد گتوند علیا منحصر به فرد است. همچنین طویل ترین تونل های آبرسان نیروگاه را با طول 27 کیلومتر دارد. سدی که از نظر مهندسی می توانست یکی از افتخارات کشور باشد به دلیل نادیده گرفتن مطالعات زیست محیطی به تهدیدی برای استان خوزستان تبدیل شد.
معدن نمک که بخشی از سازند گچساران است در پنج کیلومتری سد گتوند قرار دارد که به گفته ˈمحمد جواد عبدالهی ˈاستاد پیشین علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز و اولین کسی که به مساله وجود این سازند در بستر رودخانه این سد پرداخت، بیش از صد ها میلیون تن نمک در این معدن وجود دارد که در صورت وارد شدن بخشی از این نمک در رودخانه کارون ،شوری این رودخانه می تواند صدها برابر شوری خلیج فارس باشد.

سد4
البته در این بین مساله نشست سد گتوند نیز که از اهمیت بسیاری برخوردار بود به علت مطرح شدن گنبدهای نمکی تقریباً به فراموشی سپرده شد.
دراین خصوص کریم شیبانی مجری طرح سد گتوند معتقد بود : نشست مجاز سدهای خاکی 2 درصد است اما برای سد گتوند که طول آن 182 متر است این حد مجاز 3،6 متر است که از 10 سال پیش تاکنون این سد1.2 متر بوده است.
اما با توجه به اینکه در دولت گذشته صحبت در خصوص وضعیت سد گتوند به نوعی برای تمامی مسولان استانی مرتبط به این مساله ممنوع بود ˈتورج همتیˈ مدیر کل وقت حفاظت محیط زیست استان خوزستان در آن زمان اعلام کرد که طرح مطالعات زیست محیطی سد به محیط زیست داده نشده است .
وی گفت: باید به این نکته توجه داشت که پیش از آغاز ساخت یک سد، ابتدا در مجموعه سازمان حفاظت محیط زیست، فرایندی با عنوان «مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی سد» طی می شود.
در این فرایند، فعالیت های سد در آینده، شرایط و مشکلات زمین از نظر زمین شناسی و خاک شناسی و بسیاری از متغیرهای اکولوژیکی منطقه و پایداری آن ها به طور کامل مورد بررسی قرار می گیرند. پس از انجام این مطالعات، موافقت، مخالفت و یا موافقت مشروط سازمان محیط زیست با ساخت سد، در کمسیونی تخصصی اعلام می شود.
مساله ای که وجود دارد این است که مشاور مجری سازنده سد گتوند در زمینه وجود سازند های گچساران مطالعات مناسبی انجام نداده و طبیعتاً هر مشاوری که از طرف مجری یک پروژه انتخاب می شود سیاست های مجری را دنبال می کند. این وظیفه مجری پروژه است که مشاور را توجیه کند تا در زمینه مسایل زیست محیطی بیشتر مطالعه کند و وارد مسایل جزیی تر شود.
در همین زمان ˈعلی محمد شاعریˈ قائم مقام سازمان محیط زیست تصریح کرد:در صورت تغییر در کیفیت آب پائین دست رودخانه کارون، سازمان محیط زیست به وظایف قانونی خود عمل کرده و از مرحله دوم آبگیری سد گتوند علیا جلوگیری خواهد کرد.
این مقام مسئول گفت: در صورت مشاهده تغییرات کیفی آب، دریچه های تنظیمی سد گتوند مسدود و ازآبگیری مرحله دوم این سد جلوگیری می شود. در خصوص سد گتوند بررسی های لازم انجام گرفته و نظرات به وزارت نیرو اعلام شده تا در جهت جلوگیری از خسارت های احتمالی ناشی از ساخت سد در سازند نمکی و به حداقل رساندن آن اقدامات لازم انجام شود.
*تاثیر نمک بر توربین های تولید انرژی
اما وجود آب شور در مخزن سد گتوند سبب بروز نگرانی هایی در زمینه توقف فعالیت توربین های تولید برق این سد و نیروگاه وجود داشته است زیرا بر اساس مطالعات ،این توربین ها برای وضعیت عادی ساخته شده اند و در فصل زمستان به دلیل افزایش احتمال اختلاط لایه های آب شیرین و شور، این نگرانی ها تشدید می شود.
سد گتوند علاوه بر اینکه قرار بود آب رها شده از سدهای کارون 3 و شهید عباسپور را قبل از انتقال به خلیج فارس ذخیره کرده و به صورت تنظیم شده در اختیار بخش کشاورزی قرار دهد،بر اساس گفته های مسوولان سد 2100 مگاوات برق نیز تولید و در زمان اوج مصرف وارد مدار می کند.
در پنجم دی ماه سال 91 و با گذشت بیش از یک سال از آبگیری مخزن سد گتوندˈ مصطفی پورمحمدیˈ رئیس وقت سازمان بازرسی کشور از ابلاغ حکم تخلیه سد گتوند به دلیل اثرات منفی آن بر منطقه خبرداد. با وجود آنکه قوه قضاییه و رییس سازمان بازرسی درباره زیانباربودن افزایش شوری آب مخزن سد گتوند به دلیل حل شدن لایه های نمکی مخزن در آب ذخیره شده پشت آن به نتیجه نهایی رسیده و حتی برای تخلیه آن حکم صادر کردند، معلوم نشد که چرا هنوز هم این سد به فعالیت خود ادامه می دهد.
قاضیˈسراج ˈ رییس سازمان بازرسی کل کشور نیز در سفر به استان خوزستان در پاسخ به خبرنگار ایرنا درخصوص پرونده سد گتوند اظهار کرد: درخصوص پرونده سد گتوند گزارشهای این سازمان محرمانه است و تا زمان رسیدگی زمان دادگاه نمی توان جزئیات آن را فاش کرد.
*خرید 10 کیلومتر لوله برای انتقال آب شور
آب شور گتوند نه تنها حیات پایین دست این سد را با مشکل مواجه می کند، بلکه به دلیل خوردگی که در توربین های تولید برق ایجاد می کند یکی از کارکردهای سد یعنی تولید برق را با مشکل مواجه خواهد کرد. برای همین سازندگان سد به دنبال این هستند که آب شور لایه های زیرین را برای استخراج نمک و موادمعدنی به پتروشیمی هایی در جنوب کشور و یا به حلیج فارس منتقل کنند تا این آب شور برای توربین های تولیدکننده برق اشکالی ایجاد نکند.
اما در حالی فقط 10 کیلومتر لوله برای انتقال آب شور خریداری شده که فاصله سد گتوند از خلیج فارس حدود 200 کیلومتر و تا مجتمع های پتروشیمی حدود 160 کیلومتر است. در نتیجه اگر سرعت اجرای پروژه انتقال آب شور به همین شکل باقی بماند، سالیان سال طول خواهد کشید تا آب شور گتوند منتقل شود و معلوم نیست در این فاصله زمانی چه اتفاقاتی در مخزن سد گتوند رخ خواهد داد.
ˈ مهدی قمشیˈ استاد دانشگاه شهید چمران اهواز معتقد است، مسئولان سد گتوند قرار است آب شور را از لایه هایی که درجه شوری آن حدود 1000میکروموس است، برداشت کنند. به این ترتیب، آب شور لایه های پایین‎تر به تدریج در لایه های شیرین بالاتر حل شده و مخزن به حال تعادل می رسد؛ البته به شرط آنکه حجم آب خروجی از مخزن سد قابل توجه باشد.
این استاد دانشگاه شهید چمران اهواز می گوید در زمستان که هوا سرد است، احتمال اختلاط لایه های شور با لایه هایی که درجه شوری آنها پنج تا شش هزار میکروموس است، وجود دارد. البته قمشی تاکید دارد، این نگرانی در سال های قبل هم وجود داشته اما مشکلی ایجاد نکرده است.
دکتر قمشی تاکید می کند، اگر فقط 9 کیلومتر مخزن سد گتوند جابه جا می شد، هیچ یک از این مشکلات پیش نمی آمد و فقط حجم مخزن سد اندکی کاهش می یافت. وی معتقد است که در ساخت سد گتوند ملاحظات زمین شناسی به درستی مورد توجه قرار نگرفته است. معادن موجود در مخزن سد سابقه برداشت داشته و برای اطلاع از حضور آنها به صرف وقت و انرژی زیادی نیاز نیست، اما معلوم نیست چرا در زمان ساخت سد، به این مسئله توجهی نشده است.
*تاثیر سد گتوند بر کشاورزی استان
ˈکیخسرو چنگلواییˈ رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان معتقد است، احداث سد گتوند باعث شورشدن آب رودخانه کارون شده که تداوم این مسئله سبب نابودی کشاورزی منطقه می شود.
وی گفت: کسانی که مدعی هستند که آب سد شور نشده است، ساده ترین راه حل اندازه گیری میزان شوری آب است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان ادامه داد: میزان نمک آب ورودی به سد گتوند بسیار پایین تر از میزان نمک در دریاچه سد است.
وی درباره علت شوری آب این سد نیز گفت: کوه های نمک اطراف سد، آب ورودی به سد را شور کرده و این موضوع کشاورزی منطقه را تهدید می کند.
چنگلوایی اظهارکرد: زمین هایی که تحت آبیاری سد گتوند هستند بیش از 420هزار هکتار است که محصولات متنوع از قبیل گندم، ذرت و نیشکر در این زمین ها کشت می شود.
وی گفت: محصولات زراعی نسبت به شوری آب آستانه تحمل متفاوتی دارند و باید میزان شوری آب آبیاری متناسب با حساسترین گیاه منطقه باشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان ادامه داد: باید برای شوری آب سد گتوند علاج اندیشی شود و هر چه سریع تر اقدام عاجل صورت بگیرد.
وی بیان کرد: تداوم شور شدن آب سد گتوند و آبیاری با آب شور سد گتوند تولید و عملکرد کشاورزی منطقه را نابود خواهد کرد و به مرور زمان زمین های زراعی پایین دست سد شور و لم یزرع می شوند.
چنگلوایی گفت: سالیانه جهاد کشاورزی میلیون ها تومان هزینه زهکشی برای شیرین کردن زمین ها می کند ولی آب شور سد گتوند این هزینه ها را بی اثر می کند.
*تیم کارشناسی، شوری آب سد گتوند را بررسی می کند
در این میان معاون عمرانی استاندار خوزستان از تشکیل تیم کارشناسی برای بررسی وضعیت سد گتوند و میزان شوری خبر داد و گفت: تلاش می شود با استفاده از نظرات کارشناسان و مسوولان راهکاری عملی برای حل مشکلات آب مخزن سد گتوند اتخاذ شود.
احمد سیاحی افزود: از مسوولان سد گتوند خواسته شده با مدیریت در حوزه این سد میزان ˈای سیˈ خروجی سد را کنترل کنند تا نوسانی در کیفیت آب آشامیدنی شهرهای پایین دست به وجود نیاید.
وی گفت: وزارت نیرو نیز باید پیشنهادهای عملی خود در خصوص رفع مشکلات و شوری آب پشت سد گتوند را هر چه زودتر ارائه دهد.
سیاحی افزود: تامین آب آشامیدنی با کیفیت برای مردم شهرهای پایین دست از اهمیت بسیار برخوردار است.
معاون عمرانی استانداری خوزستان گفت: شرکت آب و نیرو به عنوان متولی ساخت سد گتوند باید ارقام و اعداد واقعی از میزان ای سی آب پشت سد ارائه دهد و سازمان آب و برق خوزستان و اداره کل محیط زیست استان نیز وظیفه بررسی دقیق مشکلات و ارائه آمار دقیق از وضعیت را بر عهده دارند.
وی افزود: در صورتی که واقع بینانه به مشکلات نگاه شود می توان با ارائه راهکار هایی از ورود آب شور سد گتوند به رودخانه کارون جلوگیری کرد.
سیاحی اظهار کرد: در حال حاضر ای سی آب پشت دریاچه سد گتوند بین یک هزار و 800 تا 2 هزار و 200میکروموس است .
وی بیان کرد: معین شده در طی 5 سال آینده تمامی آب شور پشت سد گتوند از طریق خط انتقال به طول 220 کیلومتر به خلیج فارس منتقل شود.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خوزستان افزود: تا پایان سال 90 میزان نمک آب پشت دریاچه سد گتوند سه ونیم میلیون تن بود که این میزان در پایان سال 91 به بیش از هفت میلیون و 700 تن رسیده است.
سیاحی با اشاره به اینکه پروژه سد گتوند یکی از طرح های ملی است و وزارت نیرو باید در بحث شوری آب این سد مدیریت لازم را داشته باشد؛ گفت : مسوولان استان خوزستان اجازه نخواهند داد تغیراتی در کیفیت رودخانه کارون ایجاد شود.
اما تمامی اظهار نظر های انجام شده در خصوص وضعیت سد گتوند و تاثیر استان بر این سد ،در حالی انجام شده که حتی مسوولان استانی نیز اطلاعاتی دقیق در خصوص وضعیت و میزان شوری آب پشت این سد ندارند و تنها اقدامی که برای مهار این شوری انجام شده کنترل خروجی این سد است .
زیرا در حال حاضر آب شور به دلیل سنگین بودن در کف دریاچه تقربیاً به تثبیت رسیده است اما در صورت بروز هر گونه مشکلی این میزان آب شور می تواند تمامی زمین های کشاورزی استان را نابود کند.

=======================

سد گتوند مزارع خوزستان را نمکزار کرد
در پروژه مطالعاتی این سد موارد اصولی در نظر گرفته نشده است

سد6

به گزارش خودنویس در 21 مهر 93 آمده است : اتحادیه خشکبار خوزستان نسبت به نمکزار شدن مزارع کشاورزی این استان، در پی احداث سد گتوند اعتراض کرد.
احمد میرهاشمی، نایب رئیس اتحادیه خشکبار خوزستان، با اظهار تأسف از اینکه سد گتوند «دستگاه تبدیل آب شیرین به شور است»، گفت: سد گتوند موجب شوری بیش از حد کارون و تبدیل مزارع کشاورزی به نمکزار شده است.
وی ادامه داد: «زمین‌های کشاورزی در استان خوزستان زمین‌هایی حاصلخیز بود که شوری آب کارون موجب کاهش مرغوبیت این زمین‌ها شده است.»
نایب رئیس اتحادیه خشکبار خوزستان، تأکید کرد که «خوزستان زمین‌های حاصلخیزی دارد علاوه بر این امکاناتی مانند نور آفتاب شرایط بسیار خوبی برای تولید محصولات کشاورزی به وجود می‌آورد؛ اما متاسفانه شوری کارون مرغوبیت این زمین هارا تحت تاثیر قرار داده است.»
سد گتوند، یکی از بزرگ‌ترین سدهای ایران، بر روی رودخانه کارون در جنوب غربی ایران در دست ساخت است.
عملیات اجرایی این طرح در سال ۱۳۷۶ آغاز شده است، اما در پروژه مطالعاتی این سد موارد اصولی در نظر گرفته نشده ‌است.
به عنوان نمونه، یکی از مهم‌ترین چالش‌های ایجاد شده پیرامون این سد، بحث وجود گنبدها و رگه‌های نمکی در اطراف محل آبگیری سد است که پس از آبگیری سد به زیر آب رفته و ممکن است منجر به شوری بیش از حد آب در پایین‌دست این سد شوند.
کارشناسان محیط زیست و نظام مهندسی اعتقاد دارند که نزدیکی معدن نمک به محل سد گتوند علیا، در پروژه مطالعاتی این سد در نظر گرفته نشده‌ است.
وجود این معدن که در فاصله ۵ کیلومتری سد واقع شده باعث می‌شود که به هنگام آبگیری و تشکیل دریاچه پشت سد، این معدن عظیم نمک که ذخیره نمک آن صدها میلیون تن برآورد شده‌است به کلی به زیر آب دریاچه فرو رفته و این امر شوری آب رودخانه کارون را به بالاترین حد ممکن می‌رساند.

سد7

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s